Columns‎ > ‎

Bruggen slaan


Bruggen slaan
25 februari 2013
door Jan A. Timmer

In het regeerakkoord VVD - PvdA1 heeft de regering zich ten doel gesteld de werking van de arbeidsmarkt te verbeteren door de Werkloosheidswet te moderniseren en het ontslagrecht te hervormen. Hierdoor tracht men te bewerkstelligen dat de route van werk naar werk wordt verkort.

De voorgestelde wijzigingen zijn een enorme verslechtering voor werknemers. Als de plannen doorgaan is na maximaal 1 jaar de WW-uitkering op bijstandsniveau. En na nog eens maximaal 1 jaar komt de werknemer, als hij dan nog steeds geen werk heeft, in de bijstand. Als de werknemer niet in de bijstand wil belanden dan moet hij een tijdelijk contract accepteren of een lager salaris. Een werknemer die eigen vermogen heeft zoals spaargeld en aandelen, moet dat eerst opmaken tot een zeker bedrag, om voor een bijstandsuitkering in aanmerking te komen. Werkeloze werknemers zullen in de nieuwe situatie sneller verarmen dan daarvoor.

Om de invloed van de voorgestelde wijzigingen tot ons door te laten dringen kijken we eens wat Karl Marx in zijn beroemde boek Het Kapitaal2  hierover heeft geschreven. Karl Marx stelt dat de rijken alleen rijk kunnen zijn omdat er veel armen zijn. De kapitalist investeert zijn kapitaal om het te vergroten. Hiertoe investeert hij vast kapitaal in machines, goederen, enzovoort. De arbeidskosten, die onder de variabele kosten vallen, worden eerst door de arbeider verdiend, waarna wekelijks of maandelijks het loon wordt uitbetaald.

Hoe lager de arbeidskosten zijn hoe meer winst (meerwaarde) er overblijft voor de kapitalist. Na aftrek van alle kosten blijft winst over die wordt toegevoegd aan het kapitaal van de kapitalist om opnieuw te investeren. Een gedeelte van de winst kan aan de kapitalist worden uitgekeerd als dividend. De kapitalist kan het dividend herinvesteren of gebruiken voor persoonlijke consumptie. Het toevoegen van winst of dividend aan het vermogen van de kapitalist noemt Karl Marx de accumulatie van kapitaal. De rijkdom van de een gaat altijd ten koste van de ander. Het kapitaal is gebaat bij een grote groep armen die voor een zo laag mogelijk loon aan het werk gaan.

Uit het voorgaande blijkt dat de tegenstellingen tussen werkgevers en werknemers groot zijn. Wat de een wint verliest de ander. Dit voorjaar start het sociaal overleg tussen de werkgevers, vakbonden en kabinet. In 1982 leek de situatie ook uitzichtloos maar heeft het overleg tussen de Nederlandse overheid, werkgevers en vakbonden geresulteerd in het Akkoord van Wassenaar. De kern van het akkoord betrof een politiek van loonmatiging in ruil voor arbeidstijdverkorting. Nederland kwam er nadien economisch beter voor te staan dan ervoor.

Zoals in het regeerakkoord aangegeven kent de nieuwe regering een belangrijke waarde toe aan dialoog en overleg tussen alle betrokkenen. Voorwaarde voor het goed functioneren van de overlegeconomie is dat de sociale partners hun achterbannen goed aanvoelen en daarnaar handelen. Alleen als zij de voorstellen breed dragen heeft het uiteindelijke resultaat daadwerkelijk waarde. Pas op 4 maart krijgt FNV-voorzitter Ton Heerts een definitief mandaat van zijn achterban om de onderhandelingen in te gaan. Hopelijk kunnen in het voorjaarsoverleg goede afspraken worden gemaakt waar alle partijen de schouders onder kunnen zetten. Als het voorjaarsoverleg mislukt betekent dat einde van het Nederlandse Poldermodel.

1) Bruggen slaan, Regeerakkoord VVD - PvdA, XI. Arbeidsmarkt, 29 oktober 2012
2) Karl Marx, Het Kapitaal, hoofdstukken 22 en 23, 1867